پرهیز از کمال‌گرایی غیر ضروری در توسعه نرم‌افزار

آیا در توسعه نرم‌افزار واقعاً لازم است که همیشه از راه حل‌های عالی و زیبا استفاده شود؟ نمی‌شود بعضی وقت‌ها از راه‌حل‌های نیمه سالم ولی ساده و سریع استفاده کرد؟ خیلی وقت‌ها انجام یک کار به صورت نیمه دقیق فقط چند دقیقه وقت می‌گیرد ولی انجام دقیق و درست آن یک روز کامل. البته نه این که پیاده‌سازی نیمه دقیق آن اصلاً هم به درد نخورد. بلکه نیاز کاربری را به طور هفتاد هشتاد درصدی برآورده می‌کند و فقط استفاده از آن ممکن است کمی غیر عادی باشد.

شاید برای شما هم خیلی زیاد پیش آمده باشد که روی بخشی از سیستم وقت و انرژی خیلی زیادی گذاشته‌اید ولی وقتی که به مشتری نشان داده‌اید او به سادگی گفته این بخش را نیاز نداریم و باید طور دیگری پیاده‌سازی شود! مثال دیگر وقتی است که روی یک صفحه یا بخشی از سیستم دقت خیلی زیادی به خرج داده‌اید تا به خوبی کار کند. اما بعد از زیر بار رفتن نرم‌افزار متوجه شده‌اید که آن صفحه یا بخش سیستم از کم استفاده‌ترین بخش‌های سیستم است.

البته یکی از اصول توسعه نرم‌افزار خصوصاً در سال‌های اخیر که روش‌های «چابک» رواج بیشتری پیدا کرده‌اند این است که تا به چیزی به طور کامل نیاز پیدا نکرده‌اید، آن را انجام ندهید. از طرفی درست است که یک code base خوب به شما کمک می‌کند که امکان توسعه‌های آتی راحت‌تر فراهم شود و حتی خطایابی و پشتیبانی هم راحت‌تر و سریع‌تر شود، اما چیزی که واقعاً برای مشتری مهم است کارآیی برنامه و از طرفی پایین بودن زمان و هزینه توسعه است. اگر قرار باشد همه چیز به روش اصولی و صد در صد درست انجام شود، حتی موارد ساده و کم استفاده، آن وقت هزینه‌های تولید و پشتیبانی نرم‌افزار بیشتر از آنی خواهد بود که باید باشد. باور کنیم که تیم‌های تولید نرم‌افزار هم در استفاده از روش‌های برنامه‌نویسی باید «مقیاس‌پذیر» باشند. اگر مشتری کارش را در نصف زمان و با نصف هزینه خواست، تیم هم باید بتواند با به کارگیری روش‌های ساده‌تر و معمولی‌تر هزینه‌ها را کاهش دهد. نه این که با اصرار بر ایده‌آل گرایی هزینه‌ها را افزایش دهد.

به عنوان مثالی که اخیراً به آن برخورد کردم باید به ذخیره و خواندن تنظیمات سیستم از app.config اشاره کرد. مورد استفاده من نگهداری چندین value به ازای یک key یکسان بود. هر چند که دات‌نت اجازه چنین کاری را می‌دهد و خطا اعلام نمی‌کند. اما استفاده معمولی از ConfigurationManager.AppSetting فقط آخرین value را بر می‌گرداند. راه اصولی برای حل این مشکل استفاده از Config Sectionهای سفارشی بود. حتی می‌شد از راه‌حل‌های پیچیده‌تر مبتنی بر reflection برای حل مسئله استفاده کرد. اما یک راه فوق‌العاده ساده‌تر و کم هزینه‌تر هم وجود داشت. اضافه کردن یک عدد چند رقمی (بی‌استفاده) به انتهای keyها (تا از یکسان بودن در بیایند) و استفاده از یک foreach و عملیات استرینگی ساده برای به دست آوردن valueها! راه حل آخر را از یک برنامه‌نویس VB.NET یاد گرفتم.