‫‫مطالعه موردی شماره ۹ vWorker: ماریانو ایگلسیاس و کلودیا مانسیلا (کریکاوا)

vWorker یکی از سایت‌های معروف برون‌سپاری پروژه‌های نرم‌افزاری است. جهت آشنایی بیشتر با آن و مدل کاریش، یکی از آخرین پست‌های وبلاگ آنها را ترجمه و در اینجا می‌گذارم. این نوشته مصاحبه‌ای با یکی از موفق‌ترین پیمانکاران (worker, employee) سایت vWorker است.

——————–

vWorker اخیراً یک سری مطالعه موردی انجام داده است در مورد استخدام کنندگان و کارکنان موفق سایت. این سری همچنان ادامه دارد و در هر کدام آنها توضیح خواهیم داد که چطور یک کارفرما (استخدام کننده) از vWorker برای تحقق اهدافش و چطور یک پیمانکار (کارمند) از طریق vWorker برای کسب درآمد استفاده می‌کند.

ماریانو ایگلسیاس و کلودیا مانسیلا (از موسسین کریکاوا):

ماریانو ایگلسیاس و کلودیا مانسیلا که با نام کاربری cricava در vWorker حضور دارند، فعالیت جدی‌شان را از سال ۲۰۰۵ شروع کردند. آنها با مناقصه روی پروژه‌های کوچک‌تر شروع کردند تا بتوانند سابقه خوبی برای خودشان درست کنند. البته آنها بدون آن که به کوچک بودن پروژه اهمیت بدهند سعی می‌کردند سرویس بسیار خوبی به کارفرمایشان ارائه دهند. آنها بالاخره توانستند پروژه‌های بزرگ هم بگیرند. اعتماد و اعتبار کسب شده باعث شد بتوانند درآمد خوبی کسب کنند. کریکاوا در می ۲۰۱۰ به رتبه شماره یک vWorker رسید و هنوز هم در این رتبه باقی مانده است.

ماریانو و کلودیا به تعدادی از سوالات ما پاسخ داده‌اند:

۱- چرا وارد vWorker شدید و چطور آن را پیدا کردید؟

ما vWorker را به طور اتفاقی در اواخر ۲۰۰۳ پیدا کردیم. درست بعد از ثبت نام در سایت، یک پروژه محلی پیدا کردیم و بی‌خیال vWorker شدیم. اما از اوایل ۲۰۰۵ دوباره شروع به کار با vWorker کردیم. ما فهمیدیم که vWorker فرصت‌های بی‌نظیری برای ما فراهم کرده است. پس هر روز وقت بیشتری برای مناقصات گذاشتیم تا جایی که تصمیم گرفتیم تنها منبع کارمان vWorker باشد. سوددهی ما از چند ماه بعد شروع شد چون پروژه‌های اولیه‌ای که می‌گرفتیم کوچک بودند و پول زیادی بابت آن نمی‌گرفتیم. با این وصف همیشه سعی می‌کردیم چیزی فراتر از آنچه که مشتری می‌خواست به او بدهیم.

بازخورد بسیار مثبتی که مشتریانمان ارائه می‌دادند کمک می‌کرد تا بتوانیم در مناقصات بزرگتری شرکت کنیم. اعتماد مثبتی که بین مشتریان ما ایجاد شده بود باعث می‌شد تا بتوانیم درآمد خوبی کسب کنیم بخصوص این که بعضی مشتری‌ها صرفاً به خاطر این که بتوانند با ما کار کنند وارد vWorker می‌شدند. در اواخر ۲۰۰۵ ما جز ۲۵۰ پیمانکار برتر vWorker بودیم. دوران جالبی پیش روی ما بود.

با افزایش معروفیت ما و با توجه به تعداد قابل توجه مشتری‌های ثابتی که داشتیم در سال ۲۰۰۶ فهمیدیم که با کار مداوم و پیوسته نه تنها می‌توان پول درآورد بلکه می‌توان هر روز در رتبه‌بندی‌ها مقام بهتری کسب کرد تا این که نهایتاً در می ۲۰۱۰ به رتبه شماره یک رسیدیم.

وجود پروژه‌های دائمی، دعوت به مناقصه‌ها و توصیه‌نامه‌ها ما را به این سوال رساند که آیا باید به عنوان یک شرکت به رشدمان ادامه دهیم یا یک تیم کوچک بمانیم؟ ما تصمیم گرفتیم با خودمان رو راست باشیم. یک تیم کوچک ولی خوب و قوی همان چیزی بود که همیشه می‌خواستیم.

۲- چه توصیه‌هایی برای کسانی که می‌خواهند راه شما را طی کنند دارید؟

اولین و مهم‌ترین نکته صبور بودن است. خیلی عجیب نیست که افراد از نداشتن پروژه دلخواه مایوس شوند. اما اگر مثبت بمانید، کارتان را خوب تحویل دهید، زمان‌بندی را رعایت کنید و مهم‌تر از همه ارتباطتان را با مشتری حفظ کنید همه چیز حل خواهد شد. با مشتری‌هایتان مهربان باشید.

وقتی که در یک مناقصه شرکت می‌کنید حواستان باشد که تمام اطلاعات و مشخصات مناقصه را خوانده و تمام سوالات لازم را پرسیده باشید. همیشه بهتر است چندین و چند بار برای کارفرما پیغام  و پسغام فرستاده باشید تا این که بخواهید امتیاز و اعتبارتان را به خطر بیندازید. حدس و گمان باعث شکست شما خواهد شد. علاوه بر این بیشتر کارفرماها مشکلی با سوالات زیاد ندارند بلکه با مناقصات کپی-پیستی است که به هم می‌ریزند. به کارفرمایتان ثابت کنید که به او اهمیت زیادی می‌دهید.

این توصیه‌ای است که شاید خیی کم مثل آن را شنیده باشید: کارفرمایتان را خودتان انتخاب کنید. به خصوص در ابتدای کار در vWorker مواظب باشید که با کارفرماهایی که قصد سو استفاده از شما (با درخواست کار مجانی، یا کار زیاد در ازای پول کم) را دارند یا کارفرماهایی که که می‌خواهند شما را به خاطر ناتوانی خودشان در پروژه‌های بی‌پایان گیر بیندازند، کار نکنید. پیدا کردن کارفرمای خوب کار دقیق و حساسی است.

۳- جالب‌ترین خصوصیت vWorker از نظر شما چیست؟

Arbitration. چیزهای خیلی زیادی در مورد یک پروژه هست که ممکن است اشتباه باشند. در این طور موارد داشتن حفاظت مناسب بسیار مفید است. بدون arbitration غیر ممکن بود که ما از vWorker استفاده کنیم.

۴- تجربه شما در مورد mediation/arbitration چه بوده؟

ما mediationها و arbitrationهای زیادی داشته‌ایم. ما حتی یکی را هم از دست نداده‌ایم چون همیشه از قوانین vWorker پیروی کرده‌ایم. ما با قطع ارتباطات خارج سایتی همیشه توانسته‌ایم همه ادعاهایمان را ثابت کنیم.

اگر بخواهیم تنها یک توصیه به پیمانکارانی که قرار است چنین روال اضطراب‌آوری را طی کنند بکنیم، این است که همیشه مهربان باقی بمانند. نه تنها نسبت به arbitrator بلکه نسبت به کارفرماها هم. بسیاری از پیمانکاران arbitrationها را از دست می‌دهند چون نمی‌توانند عصبانیت خود را کنترل کنند. رفتار خوب نشانه حرفه‌ای بودن است.

۵- آیا تکنیک، روش، راه یا راز خاصی در مورد vWorker هست که بخواهید آن را با دیگران به اشتراک بگذارید؟

سبدی (portfolio) از پروژه‌ها به عنوان رزومه داشته و همیشه آن را به روز نگه دارید. شما مجبور نیستید هر پروژه‌ای را که روی آن کار کرده‌اید را نمایش دهید. بهتر است فقط بهترین‌های آنها را انتخاب کنید. اگر تعداد پروژه‌هایتان خیلی زیاد نیست، یک پروژه کد باز یا یک پروژه خیریه ایجاد کنید. این کار نه تنها سبد شما را پربارتر خواهد کرد بلکه ممکن است مشتری‌های جدید برای شما جور کند.

۶- آیا داستان یا خاطره‌ای از کارفرماها یا پروژه‌ها دارید؟

خیلی زیاد. از اونجا که ما روابط خیلی نزدیکی با مشتری‌هایمان داریم در نتیجه کل کارمان در vWorker یک خاطره است. ما خیلی از مشتری‌هایمان را به صورت شخصی می‌شناسیم و این ارتباط را حتی تا مدت‌ها پس از پایان پروژه حفظ می‌کنیم. بعضی از مشتری‌های ما چند هزار کیلومتر مسافرت کرده‌اند تنها به خاطر این که با ما ملاقات حضوری داشته باشند. در عوض مشتری‌ها هم هوای ما را دارند. نتیجتاً آنها ما را با هدایای جالبی مثل شکلات، فنجان، دعوت به مراکز تفریحی و غیره غافلگیر کرده‌اند.

مهربانی به وضوح به کمک‌تان می‌آید و ارزشش را دارد.

‫پیدا کردن پروژه‌ی خوب در vWorker

مدتی است که در راستای «‫کار پروژه‌ای در سایت‌های Freelance» سایت vWorker.com را به دنبال پروژه‌های برنامه‌نویسی زیر نظر دارم به این امید که بتوانم روی آنها Bid دهم و چیزی برنده شوم. به همین دلیل پروژه‌ها را به دسته‌های زیر تقسیم کردم:

تقسیم بندی

پروژه‌های فضایی: پروژه‌هایی که انجام آنها کمی غیر واقعی به نظر رسیده و تا اندازه‌ای از حوزه‌ی کار برنامه‌نویسی خارج می‌شوند. به عنوان مثال:

کارهای عجیب و غریب و غیر معمول که معمولا با نرم‌افزارهای خاصی قابل انجام هستند. ولی احتمالاً سفارش دهنده نمی‌توانسته یا پولش را نداشته که از نرم‌افزار اصلی استفاده کند.

‫برنامه‌های مربوط به یک platform خیلی خاص مثل facebook یا iPhone
پروژه‌های تقلیدی و clone. کار خاصی که فلان نرم‌افزار یا وب‌سایت مشهور می‌کند، من هم بتوانم بکنم یا این که من هم عین همان را داشته باشم:
کارهایی که نیاز به دانستن یک روش یا الگوریتم خاص دارد و بیشتر شبیه به پروژه‌های دانشجویی هستند:
پروژه‌های وصله پینه‌ای که یا برنامه‌نویس قبلی آن را نیمه کاره گذاشته، یا یک برنامه قدیمی است که سال‌ها پیش نوشته شده
پروژه‌های دستکاری و کمکی. مثلاً برنامه‌ای بنویسید که خروجی فلان برنامه‌ی عجیب و غریب را گرفته، یک سری اطلاعات از آن استخراج کرده و به خورد یک برنامه‌ی عجیب و غریب دیگر بدهد.
پروژه‌های استخراج اطلاعات از صفحات سایت‌ها که خیلی هم زیاد هستند:
البته نا امید نشوید اگر در طول یک دوره زمانی یکی دو ماهه سایت را زیر نظر بگیرید چندتایی پروژه‌ی مناسب و بعضاً بزرگ هم پیدا می‌شود که ارزش کار کردن داشته باشند:
نکات

در طول این مدت که vWorker را زیر نظر داشته‌ام به نکاتی پی برده‌ام. هر چند که این نکات در مورد پروژه‌های خوب vWorker زیاد صدق نمی‌کنند اما در مورد بیشتر پروژه‌ها این نکات وجود دارند:

۱- به نظر می‌رسد vWorker شبیه به ادارات و سازمان‌های داخلی خودمان باشد که همیشه درخواست‌های عجیب و غریب دارند و می‌خواهند این درخواست‌ها با زمان و هزینه‌ی خیلی کم انجام شود.

۲- vWorker بیشر برای کسانی مناسب است که همان پروژه‌ها یا برنامه‌ها را قبلاً به نحوی انجام داده و سورس آن را دارند. حالا فقط باید آن را کمی دستکاری کرده و مجدداً بفروشند.

۳- vWorker برای کسانی که می‌خواهند یک پروژه را از صفر تا صد و مطابق اصول انجام دهند زیاد مناسب نیست. چون سفارش دهندگان در بیشتر موارد این پیش فرض را در ذهن خود دارند که شما آن برنامه را تا حالا چند بار نوشته‌اید و سورس مناسب هم برای آن دارید.

۴- بیشتر پروژه‌های خوب vWorker دیتابیسی هستند. یعنی پیچیدگی خیلی خاصی نداشته و مشابه سیستم‌های مالی-اداری خودمان هستند.

۵- هر روز تعداد زیادی پروژه به vWorker اضافه می‌شوند. اگر می‌خواهید با سرعت بیشتری پروژه‌های خوب‌تر را پیدا کنید در دسته‌بندی‌هایی مثل C#‎، ASP.NET وDesktop Applications بیشتر بگردید. چون در آنجا پروژه‌های بهتری وجود دارد. سورت کردن بر اساس تعداد Viewهای یک پروژه یا rating شخص سفارش دهنده هم می‌تواند کمک خیلی خوبی برای پیدا کردن سریع‌تر پروژه‌های بهتر باشد.

‫Escrow چیست؟

یکی از اولین گام‌های فعالیت در سایت‌های تجارت الکترونیک مثل e-Bay و vWorker فهم مفاهیم و اصطلاحات مورد استفاده در آنهاست. یکی از مفاهیم خیلی مهم در سایت vWorker که از معروف‌ترین سایت‌های Freelance است، مفهوم Escrow است.

Escrow به طور خلاصه عبارت است از پول یا چیز با ارزش دیگری که در یک معامله یکی از طرفین به عنوان تضمین به یک شخص ثالث و بی‌طرف می‌سپارد تا طرف دیگر معامله در صورت بروز مشکل خیالش از بابت معامله راحت باشد. بهترین مثالی که در مورد Escrow در ایران به ذهن می‌آید پولی است که مستاجرین به هنگام پایان مدت اجاره و تخلیه ملک بابت هزینه برق، تلفن و… به بنگاه می‌سپارند. این پول تا زمانی که قبوض مربوطه تسویه شوند نزد بنگاه به عنوان شخص بی‌طرف باقی می‌ماند تا مالک خیالش راحت باشد قبوض مصرفی بدون مشکل تسویه خواهند شد. بعد از این که همه چیز به خوبی و خوشی تمام شد مستاجر به بنگاه مراجعه کرده و پول خود را پس می‌گیرد.

مثال دیگر Escrow در ایران شامل گواهینامه و مدارک ماشین است که افسر راهنمایی رانندگی به عنوان شخص بی‌طرف به هنگان تصادفات از طرفین تصادف دریافت کرده و تا زمان مشخص شدن مقصر نزد خودش نگه می‌دارد. Escrow در زمان‌های قدیم در ایران در قماربازی‌ها هم استفاده می‌شد. به این ترتیب که طرفین قمار، پولی را که قمار به خاطر آن صورت می‌گرفته را به یک شخص بی‌طرف تا پایان بازی می‌سپرده‌اند تا یک وقت کسی جر زنی نکرده و دبه در نیاورد. البته به نظرم می‌رسد این مورد قماربازی دقیقاً همان Escrow است.

Escrow بیشتر در کشورهای غربی و به خصوص در آمریکا رایج است. بیشترین استفاده‌ی Escrow در آمریکا در مورد معاملات ملک است. Escrow فقط پول نیست. بعضی وقت‌ها به جای پول، سورس کد، آهنگ، شعر یا اطلاعات «گرو» گذاشته می‌شود. از Escrow در سایت vWorker برای تضمین پرداخت پول به برنامه‌نویس توسط کارفرما استفاده می‌شود. شرکت‌ها یا موسساتی که نقش واسطه‌ی بی‌طرف را به عهده می‌گیرند حساسیت بالایی داشته، معمولاً توسط مراجع دولتی و قانونی تضمین شده و احتمالاً مورد بازررسی هم قرار می‌گیرند.

مرجع: مقاله «اسکرو» در ویکی‌پدیا

‫ کار پروژه‌ای در سایت‌های Freelance

حتماً برای شما هم این کنجکاوی پیش آمده که سایت‌های Freelance خارجی مثل rentacoder.com چطور کار می‌کنند و چطور می‌شود از آنها پروژه گرفت. در این طور سایت‌ها «خریداران» پروژه‌های مورد نیاز خودشان را به مناقصه می‌گذارند و «فروشندگان» در مناقصه آن پروژه‌ها شرکت کرده و آنها را انجام می‌دهند. خریدار و فروشنده اصطلاحی است که برای خرید و فروش خدمات تخصصی به کار می‌رود. سوالات زیادی در مورد این طور سایت‌ها وجود دارد. مثلاً این که آیا می‌شود به آنها اعتماد کرد؟ چطور پروژه‌هایی در آنجا عرضه می‌شود؟ برای انجام پروژه‌ها چقدر مهارت نیاز هست؟ حدود قیمت‌ها چطور است؟ چه افراد دیگری در آنجا فعالیت می‌کنند؟ و چندین سوال دیگر.

«جف اتوود» حدود دو سال پیش مطلبی انتقادی نسبت به این طور سایت‌ها نوشته. این نوشته خیلی جنجالی شده و کامنت‌های خیلی خیلی زیادی ذیل آن درج شده است. از آنجا که این کامنت‌ها از طرف افراد مختلفی درج شده است، به همین خاطر منبع بسیار بسیار خوبی است برای فهمیدن این که افراد استفاده کننده از این سایت‌ها خصوصاً rentacode.com که حالا به vworker.com تغییر نام یافته چه نظری راجع به آن دارند و چه تجاربی در آن داشته‌اند. با این که مطلب مربوط به دو سال پیش است ولی چون منبع دیگری سراغ نداشتم همه کامنت‌های آن را خواندم و سعی کردم خلاصه‌ای از نکات موجود در آن را استخراج کنم. این‌ها نظرات آن افراد است نه من:

۱- نظرات مثبت و منفی متضاد خیلی زیاد هست. بعضی‌ها معتقدند این سایت‌ها خیلی خوب و بعضی‌ها معتقدند خیلی بد هستند.

۲- این طور سایت‌ها بیشتر برای انجام پروژه‌های کوچکی که نیاز به پشتیبانی بعدی ندارند مناسب هستند.

۳- همیشه به این طور سایت‌ها به دید کار دوم و کار مکمل نگاه کنید نه کار اصلی.

۴- اول چند تا کار کوچک ولی موفق انجام دهید تا رزومه‌تان خوب شود.

۵- خیلی‌ها با چند مدت کار موفق توانسته‌اند مشتریان (Client) دائم برای خودشان دست و پا کنند و حتی توانسته‌اند کار Full Time در یک شرکت درست و حسابی پیدا کنند.

۶- هیچ وقت روی پروژه‌هایی که غیر واقعی هستند Bid (قیمت دادن به روش مناقصه‌ای) نکنید. مثل «نوشتن وب‌سایتی مثل facebook تنها با ۵۰۰ دلار!»

۷- پروژه‌هایی که spec (تعریف پروژه) نامناسبی دارند هیچ وقت به سرانجام نخواهند رسید.

۸- عمده خریداران آمریکایی و عمده فروشندگان هندی، اروپای شرقی، روسی و کشورهای کمتر ثروتمند دنیا هستند. به همین دلیل پروژه‌ها از یک طرف با قیمت‌های آمریکایی تا ساعتی ۱۰۰ دلار بالا می‌روند و از طرفی به خاطر برنامه‌نویسان ارزان قیمت هندی تا ساعتی ۴ دلار هم پایین می‌آیند.

۹- افرادی که در حوز‌ه‌های خیلی کوچکی مثل Add-in برای فایرفاکس یا برنامه‌نویسی VBA برای اکسل یا حتی CSS مهارت دارند در این طور سایت‌ها شانس بیشتری دارند. چون رقبای کمتری دارند.

۱۰ – خریداران خیلی به خوش قول بودن و مطمئن بودن فروشندگان اهمیت می‌دهند. اگر می‌خواهید در کار Freelance موفق باشید سعی کنید هیچ وقت اعتماد مشتریان را خدشه‌دار نکنید. خریداران زیادی به خاطر بی‌برنامگی فروشندگان متضرر شده‌اند بنابراین اگر کمی زرنگ باشید از این موضوع می‌توانید به نفع خودتان استفاده کنید.

۱۱- از رقابت در این فضای بین‌المللی نترسید. برنامه‌نویس‌های آمریکایی زیادی گرانقیمت هستند (ساعتی ۱۰۰ دلار) و برنامه‌نویسان هندی زیادی غیر قابل اعتماد.

۱۲- تعدادی از برنامه‌نویسان از این طور سایت‌ها دست می‌کشند نه به خاطر این که این سایت‌ها جاهای بدی هستند بلکه به این خاطر که راه‌های راحت‌تری برای جذب پروژه پیدا کرده‌اند.

۱۳- برای برنده شدن در یک مناقصه نیاز لازم نیست فقط قیمت را پایین بیاورید، بلکه باید همزمان نشان دهید که کیفیت کارتان بالاست.

۱۴- ارتباط بین شما و مشتری‌ها معمولاً از طریق ایمیل و Chat انجام می‌شود ولی آمادگی صحبت تلفنی با یک فرد انگلیسی زبان را داشته باشید.

۱۵- قبل از قیمت دادن برای پروژه تا می‌توانید از مشتری راجع به پروژه سوال کنید تا هیچ ابهامی باقی نماند.

۱۶- سایت معروف Digg از طریق همین سایت‌ها سفارش داده شده‌.

۱۷- ما ایرانی‌ها در یک موقعیت متضاد قرار داریم. از یک طرف هزینه‌های تولید ما خیلی پایین است چون ویژوال استودیو، ویندوز، SQL Server و غیره را مجانی نصب می‌کنیم و از طرفی تحت تحریم ایالات متحده هستیم و باید با دوز و کلک و هویت غیر واقعی کار کنیم.